Regres snu według wieku

Przez kilka tygodni dziecko trudniej zasypia i częściej się budzi, chociaż wcześniej spało dość przewidywalnie. Kiedy przychodzą takie okresy, z czym według badań się wiążą i co pomaga.

Regres snu według wiekuCo pomagaRegres snu czy skok rozwojowy
Rozbudzone niemowlę w łóżeczku na chmurce uśmiecha się do księżyca
W skrócie
  • Regres snu to kilka tygodni, w których dziecko trudniej zasypia i częściej się budzi, chociaż wcześniej spało dość przewidywalnie.
  • Kiedy: najczęściej około 4., 8., 12. i 18. miesiąca. U części dzieci sen zmienia się wcześniej albo później, u innych prawie wcale.
  • Co się z tym wiąże: sen dojrzewa, dziecko uczy się raczkować i wstawać, ubywa drzemek.
  • Co pomaga: plan dnia dopasowany do nowego wieku, co wieczór ten sam rytuał i ocena po tygodniu, a nie po jednej nocy.

Czym jest regres snu?

Regresem snu rodzice nazywają okres, w którym sen nagle się psuje: dziecko dłużej zasypia, częściej budzi się w nocy albo odmawia drzemek, choć wcześniej spało w miarę przewidywalnie. Takie tygodnie zbiegają się zwykle w czasie z nowymi umiejętnościami, przejściem na mniej drzemek albo dojrzewaniem samego snu.

Nie każde dziecko go przechodzi. W kohorcie 1460 rodzin (Cook i współautorzy, 2020) 25% dzieci przez cały pierwszy rok prawie nie miało problemów ze snem, u 11% problemy narastały do 6. miesiąca, u 18% do 9. miesiąca, a u pozostałych utrzymywały się przez cały rok.

Regres snu według wieku

Okresy liczy się w tygodniach życia. U wcześniaków liczy się wiek skorygowany, od przewidywanego terminu porodu.

OkresKiedy zwykleCo się z tym wiąże
Regres snu w 4. miesiącuW wieku 3–5 miesięcy, 14.–19. tydzień życiaSen dojrzewa: w wieku 4–4,5 miesiąca ma już te same fazy co u starszych dzieci (Grigg-Damberger i współautorzy, 2007). Dziecko wytrzymuje dłużej bez snu niż miesiąc wcześniej.
Regres snu w 8. miesiącuW wieku 7–9 miesięcy, 32.–39. tydzień życiaRaczkowanie i podciąganie się do stania: niemowlęta, które już raczkowały albo wcześnie zaczęły wstawać, spały bardziej niespokojnie (Scher i Cohen, 2005; Atun-Einy i Scher, 2016). Przejście z 3 na 2 drzemki przypada zwykle w wieku 7–9 miesięcy.
Regres snu w 12. miesiącuW wieku 11–13 miesięcy, 48.–55. tydzień życiaNocne pobudki pod koniec 1. roku życia są częste (Scher, 2001). Druga drzemka nie zawsze już wychodzi, ale na jedną dzieci przechodzą zwykle dopiero w wieku 13–15 miesięcy.
Regres snu w 18. miesiącuW wieku 17–19 miesięcy, 72.–81. tydzień życiaProtesty przy usypianiu i przed drzemką, chociaż przed 2. urodzinami z drzemek rezygnuje mniej niż 2,5% dzieci (Staton i współautorzy, 2020).

Regres snu u noworodka

W pierwszych tygodniach dziecko śpi krótkimi odcinkami rozłożonymi na dzień i noc, bo rytm dobowy dopiero się kształtuje. Umiejętność dłuższego spania w nocy bez wołania rodziców rośnie najszybciej między 1. a 4. miesiącem (Henderson i współautorzy, 2010). Pierwszy niespokojny okres przypada zwykle w wieku 3–5 miesięcy: regres snu w 4. miesiącu. Jak wygląda sen w pierwszych tygodniach: rytm snu noworodka.

Regres snu w 6. miesiącu, w 10. miesiącu i u 2-latka

W 6. miesiącu

W 6. miesiącu nie ma osobnego typowego okresu: niespokojne tygodnie około 4. miesiąca kończą się zwykle w 19. tygodniu życia, a okres około 8. miesiąca zaczyna się zwykle dopiero w 32. tygodniu. W 6. miesiącu często trwa jednak przejście z 4 na 3 drzemki, zwykle w wieku 4–6 miesięcy, a w kohorcie 1460 rodzin (Cook i współautorzy, 2020) u 11% dzieci problemy ze snem narastały do 6. miesiąca. Ile snu potrzebuje dziecko w tym wieku: plan dnia 6-miesięcznego dziecka.

W 10. miesiącu

Między typowymi okresami jest przerwa: niespokojne tygodnie około 8. miesiąca kończą się zwykle w 39. tygodniu życia, a okres około 1. urodzin zaczyna się zwykle w 48. tygodniu. W 10. miesiącu wiele dzieci odmawia jednak drugiej drzemki. To zwykle za wcześnie na jedną drzemkę: przejście przypada najczęściej w wieku 13–15 miesięcy. Wydłuż okno aktywności przed drugą drzemką, a w dni bez niej połóż dziecko wcześniej na noc. Więcej: plan dnia 10-miesięcznego dziecka.

U 2-latka

Około 2. urodzin nie ma osobnego typowego okresu: niespokojne tygodnie około półtora roku kończą się zwykle w 81. tygodniu życia. Jeśli 2-latek śpi gorzej, często chodzi o drzemkę: po 2. urodzinach sen w dzień wiąże się z późniejszym zasypianiem i krótszym snem nocnym (Thorpe i współautorzy, 2015). Z krótszym snem nocnym wiążą się też tablet i telefon (Cheung i współautorzy, 2017), a w kohorcie z Quebecu w wieku 2,5 roku 36% dzieci często budziło się w nocy (Petit i współautorzy, 2007). Więcej: plan dnia 2-latka.

Co pomaga w każdym wieku

  1. Dopasuj plan dnia do nowego wieku. Dziecko wytrzymuje dłużej bez snu niż miesiąc wcześniej, a jeśli kładziesz je według starego planu, może nie być dość zmęczone. Plan od godziny pobudki Twojego dziecka ułoży planer dnia, a wszystkie normy są w tabeli plan snu dziecka według wieku.
  2. Rezygnuj z drzemki stopniowo. Jeśli któraś przez kilka dni z rzędu nie wychodzi, wydłużaj okno aktywności po trochu, a gdy w dzień snu było za mało, połóż dziecko wcześniej na noc.
  3. Co wieczór ten sam rytuał. W badaniu z randomizacją 405 rodzin z dziećmi w wieku 7–36 miesięcy (Mindell i współautorzy, 2009) dzieci po 2 tygodniach stałego wieczornego rytuału szybciej zasypiały, rzadziej i krócej budziły się w nocy.
  4. Oceniaj po tygodniu. Jedna zła noc niewiele mówi. Zmień jedną rzecz i obserwuj kilka dni.
  5. Jeśli chcesz nauczyć dziecko samodzielnego zasypiania. Stopniowo wydłużane przerwy (metodę Ferbera) i przesuwanie pory snu sprawdzono u dzieci w wieku 6–16 miesięcy (Gradisar i współautorzy, 2016), a program dla dzieci w wieku 8–10 miesięcy po 5 latach nie wykazał ani dobrych, ani złych skutków (Price i współautorzy, 2012). Więcej: jak uśpić niemowlę i nauka samodzielnego zasypiania.

Ile trwa regres snu?

Zwykle kilka tygodni. Jeśli plan dnia pasuje już do wieku, a sen po ponad miesiącu się nie poprawia, poszukaj innych przyczyn: zęby, infekcja, ekrany wieczorem, za późna pora snu. W ankiecie wśród rodziców 715 dzieci w wieku 6–36 miesięcy (Cheung i współautorzy, 2017) tablet i telefon wiązały się z krótszym snem nocnym. Więcej: niemowlę źle śpi i niemowlę budzi się w nocy.

Regres snu, skok rozwojowy czy skok wzrostowy?

Dzieci naprawdę rosną skokami. W badaniu 31 dzieci w pierwszych 21 miesiącach życia (Lampl i współautorzy, 1992) długość ciała rosła skokowo o 0,5–2,5 cm, a między skokami mijało od 2 do 63 dni bez mierzalnego wzrostu. Skoki przychodziły nieregularnie, bez stałego rytmu.

W dzienniczkach snu 23 dzieci w wieku 4–17 miesięcy (Lampl i Johnson, 2011) skok wzrostu poprzedzały dni, w których dziecko spało więcej: o 4,5 godziny więcej na dobę albo 3 drzemki więcej dziennie. Wzrost następował w ciągu 0–4 dni. Przed skokiem wzrostu dzieci spały więc więcej, a nie mniej.

Skokami rozwojowymi wielu rodziców nazywa okresy niepokoju z kalendarza „The Wonder Weeks”, a czasem po prostu nowe umiejętności: obroty, raczkowanie, wstawanie. Badania nad raczkowaniem i podciąganiem się do stania pokazały, że nowa umiejętność zbiegała się w czasie z bardziej niespokojnym snem (Scher i Cohen, 2005; Atun-Einy i Scher, 2016). Właśnie to rodzice często przeżywają jako regres snu w 8. miesiącu. Co wiadomo o skokach wzrostowych i o kalendarzu skoków: skoki rozwojowe niemowlaka.

Gdy to nie regres snu

Zadzwoń do pediatry, jeśli gorszy sen idzie w parze z gorączką, bólem, wymiotami albo wysypką, dziecko nie chce pić ani jeść, chrapie lub ma przerwy w oddychaniu we śnie albo płacze inaczej niż zwykle. Poza godzinami pracy przychodni pomoc zapewnia nocna i świąteczna opieka zdrowotna.

Natychmiast dzwoń pod numer alarmowy 112 lub na pogotowie 999, jeśli trudno dziecko obudzić, jest wiotkie albo ciężko oddycha. Niemowlę poniżej 3 miesięcy z temperaturą 38 °C lub wyższą także wymaga pilnej pomocy lekarza.

Jak NapCoach pomaga ze snem

NapCoach układa plan dnia według tego, jak naprawdę wygląda dzień Twojego dziecka: od porannej pobudki i zapisanych drzemek, w granicach norm dla jego wieku. Po każdej drzemce aplikacja przelicza plan, a Ty widzisz, kiedy wypada kolejny sen.

W nocy możesz zapisywać sen, pobudki i karmienia, a rano NapCoach zapyta, ile razy dziecko się budziło. W historii widać, jak dni i noce zmieniają się z tygodnia na tydzień. Gdy coś jest niejasne, zapytaj na czacie: odpowiedzi uwzględniają dzienniczek snu Twojego dziecka.

Źródła

  1. Cook F, Conway L, Gartland D, et al. Profiles and Predictors of Infant Sleep Problems Across the First Year. J Dev Behav Pediatr. 2020;41(2):104–116. Kohorta, 1460 rodzin. doi:10.1097/DBP.0000000000000733 · PubMed 31567724
  2. Grigg-Damberger M, Gozal D, Marcus CL, et al. The visual scoring of sleep and arousal in infants and children. J Clin Sleep Med. 2007;3(2):201–240. Przegląd pediatrycznej grupy roboczej. doi:10.5664/jcsm.26819 · PubMed 17557427
  3. Henderson JM, France KG, Owens JL, Blampied NM. Sleeping through the night: the consolidation of self-regulated sleep across the first year of life. Pediatrics. 2010;126(5):e1081–e1087. Obserwacja prospektywna, 75 dzieci. doi:10.1542/peds.2010-0976 · PubMed 20974775
  4. Scher A, Cohen D. Locomotion and nightwaking. Child Care Health Dev. 2005;31(6):685–691. Ankieta wśród matek, 107 niemowląt w wieku 5–8 miesięcy. doi:10.1111/j.1365-2214.2005.00557.x · PubMed 16207226
  5. Atun-Einy O, Scher A. Sleep disruption and motor development: Does pulling-to-stand impacts sleep-wake regulation? Infant Behav Dev. 2016;42:36–44. Obserwacja długoterminowa z aktygrafią, 20 dzieci. doi:10.1016/j.infbeh.2015.11.003 · PubMed 26704990
  6. Scher A. Attachment and sleep: a study of night waking in 12-month-old infants. Dev Psychobiol. 2001;38(4):274–285. Obserwacja, 94 pary matka–dziecko. doi:10.1002/dev.1020 · PubMed 11319732
  7. Staton S, Rankin PS, Harding M, et al. Many naps, one nap, none: A systematic review and meta-analysis of napping patterns in children 0-12 years. Sleep Med Rev. 2020;50:101247. Przegląd systematyczny i metaanaliza. doi:10.1016/j.smrv.2019.101247 · PubMed 31862445
  8. Thorpe K, Staton S, Sawyer E, et al. Napping, development and health from 0 to 5 years: a systematic review. Arch Dis Child. 2015;100(7):615–622. Przegląd systematyczny 26 prac. doi:10.1136/archdischild-2014-307241 · PubMed 25691291
  9. Petit D, Touchette E, Tremblay RE, et al. Dyssomnias and parasomnias in early childhood. Pediatrics. 2007;119(5):e1016–e1025. Kohorta populacyjna, 1997 rodzin. doi:10.1542/peds.2006-2132 · PubMed 17438080
  10. Cheung CH, Bedford R, Saez De Urabain IR, et al. Daily touchscreen use in infants and toddlers is associated with reduced sleep and delayed sleep onset. Sci Rep. 2017;7:46104. Ankieta internetowa wśród rodziców, 715 dzieci. doi:10.1038/srep46104 · PubMed 28406474
  11. Mindell JA, Telofski LS, Wiegand B, Kurtz ES. A nightly bedtime routine: impact on sleep in young children and maternal mood. Sleep. 2009;32(5):599–606. Badanie z randomizacją, 405 rodzin. doi:10.1093/sleep/32.5.599 · PubMed 19480226
  12. Gradisar M, Jackson K, Spurrier NJ, et al. Behavioral Interventions for Infant Sleep Problems: A Randomized Controlled Trial. Pediatrics. 2016;137(6):e20151486. Badanie z randomizacją, 43 dzieci. doi:10.1542/peds.2015-1486 · PubMed 27221288
  13. Price AM, Wake M, Ukoumunne OC, Hiscock H. Five-year follow-up of harms and benefits of behavioral infant sleep intervention: randomized trial. Pediatrics. 2012;130(4):643–651. Badanie z randomizacją, obserwacja przez 5 lat. doi:10.1542/peds.2011-3467 · PubMed 22966034
  14. Lampl M, Veldhuis JD, Johnson ML. Saltation and stasis: a model of human growth. Science. 1992;258(5083):801–803. Pomiary długości ciała 31 dzieci w pierwszych 21 miesiącach życia. doi:10.1126/science.1439787 · PubMed 1439787
  15. Lampl M, Johnson ML. Infant growth in length follows prolonged sleep and increased naps. Sleep. 2011;34(5):641–650. Dzienniczki snu i pomiary długości ciała 23 dzieci w wieku 4–17 miesięcy. doi:10.1093/sleep/34.5.641 · PubMed 21532958
FAQ

Najczęstsze pytania

Co to jest regres snu?
To potoczna nazwa kilku tygodni, w których sen nagle się psuje: dziecko dłużej zasypia, częściej budzi się w nocy albo odmawia drzemek, choć wcześniej spało w miarę przewidywalnie. Takie okresy zbiegają się zwykle z nowymi umiejętnościami, przejściem na mniej drzemek albo dojrzewaniem samego snu.
Kiedy jest regres snu?
Niespokojne okresy wypadają najczęściej około 4. miesiąca (zwykle w wieku 3–5 miesięcy), około 8. miesiąca (zwykle w wieku 7–9 miesięcy), około 1. urodzin (zwykle w wieku 11–13 miesięcy) i około półtora roku (zwykle w wieku 17–19 miesięcy). U części dzieci sen zmienia się wcześniej albo później, u innych prawie wcale.
Ile trwa regres snu?
Zwykle kilka tygodni. Jeśli plan dnia pasuje już do wieku, a sen po ponad miesiącu się nie poprawia, poszukaj innych przyczyn: zęby, infekcja, ekrany wieczorem, za późna pora snu.
Czy każde dziecko ma regres snu?
Nie. W kohorcie 1460 rodzin (Cook i współautorzy, 2020) co czwarte dziecko przez cały pierwszy rok prawie nie miało problemów ze snem, u innych problemy narastały do 6. albo 9. miesiąca, a u jeszcze innych trwały cały rok.
Czy jest regres snu w 6. miesiącu?
W 6. miesiącu nie ma osobnego typowego okresu: niespokojne tygodnie około 4. miesiąca kończą się zwykle w 19. tygodniu życia, a okres około 8. miesiąca zaczyna się zwykle dopiero w 32. tygodniu. W 6. miesiącu często trwa jednak przejście z 4 na 3 drzemki, zwykle w wieku 4–6 miesięcy, a w kohorcie 1460 rodzin (Cook i współautorzy, 2020) u 11% dzieci problemy ze snem narastały do 6. miesiąca. Ile snu potrzebuje dziecko w tym wieku: plan dnia 6-miesięcznego dziecka.
Czy jest regres snu w 10. miesiącu?
Między typowymi okresami jest przerwa: niespokojne tygodnie około 8. miesiąca kończą się zwykle w 39. tygodniu życia, a okres około 1. urodzin zaczyna się zwykle w 48. tygodniu. W 10. miesiącu wiele dzieci odmawia jednak drugiej drzemki. To zwykle za wcześnie na jedną drzemkę: przejście przypada najczęściej w wieku 13–15 miesięcy. Wydłuż okno aktywności przed drugą drzemką, a w dni bez niej połóż dziecko wcześniej na noc. Więcej: plan dnia 10-miesięcznego dziecka.
Czy jest regres snu u 2-latka?
Około 2. urodzin nie ma osobnego typowego okresu: niespokojne tygodnie około półtora roku kończą się zwykle w 81. tygodniu życia. Jeśli 2-latek śpi gorzej, często chodzi o drzemkę: po 2. urodzinach sen w dzień wiąże się z późniejszym zasypianiem i krótszym snem nocnym (Thorpe i współautorzy, 2015). Z krótszym snem nocnym wiążą się też tablet i telefon (Cheung i współautorzy, 2017), a w kohorcie z Quebecu w wieku 2,5 roku 36% dzieci często budziło się w nocy (Petit i współautorzy, 2007). Więcej: plan dnia 2-latka.
Czy noworodek może mieć regres snu?
W pierwszych tygodniach dziecko śpi krótkimi odcinkami rozłożonymi na dzień i noc, bo rytm dobowy dopiero się kształtuje. Pierwszy niespokojny okres przypada zwykle w wieku 3–5 miesięcy.
Czy regres snu to to samo co skok rozwojowy?
Nie. Dzieci rosną skokami, ale nieregularnie, bez stałego rytmu (Lampl i współautorzy, 1992), a w dniach przed skokiem wzrostu spały więcej, nie mniej (Lampl i Johnson, 2011). Popularny kalendarz skoków rozwojowych nie ma potwierdzenia w dużych niezależnych badaniach. Więcej: skoki rozwojowe niemowlaka.