- Regres snu to kilka tygodni, w których dziecko trudniej zasypia i częściej się budzi, chociaż wcześniej spało dość przewidywalnie.
- Kiedy: najczęściej około 4., 8., 12. i 18. miesiąca. U części dzieci sen zmienia się wcześniej albo później, u innych prawie wcale.
- Co się z tym wiąże: sen dojrzewa, dziecko uczy się raczkować i wstawać, ubywa drzemek.
- Co pomaga: plan dnia dopasowany do nowego wieku, co wieczór ten sam rytuał i ocena po tygodniu, a nie po jednej nocy.
Czym jest regres snu?
Regresem snu rodzice nazywają okres, w którym sen nagle się psuje: dziecko dłużej zasypia, częściej budzi się w nocy albo odmawia drzemek, choć wcześniej spało w miarę przewidywalnie. Takie tygodnie zbiegają się zwykle w czasie z nowymi umiejętnościami, przejściem na mniej drzemek albo dojrzewaniem samego snu.
Nie każde dziecko go przechodzi. W kohorcie 1460 rodzin (Cook i współautorzy, 2020) 25% dzieci przez cały pierwszy rok prawie nie miało problemów ze snem, u 11% problemy narastały do 6. miesiąca, u 18% do 9. miesiąca, a u pozostałych utrzymywały się przez cały rok.
Regres snu według wieku
Okresy liczy się w tygodniach życia. U wcześniaków liczy się wiek skorygowany, od przewidywanego terminu porodu.
| Okres | Kiedy zwykle | Co się z tym wiąże |
|---|---|---|
| Regres snu w 4. miesiącu | W wieku 3–5 miesięcy, 14.–19. tydzień życia | Sen dojrzewa: w wieku 4–4,5 miesiąca ma już te same fazy co u starszych dzieci (Grigg-Damberger i współautorzy, 2007). Dziecko wytrzymuje dłużej bez snu niż miesiąc wcześniej. |
| Regres snu w 8. miesiącu | W wieku 7–9 miesięcy, 32.–39. tydzień życia | Raczkowanie i podciąganie się do stania: niemowlęta, które już raczkowały albo wcześnie zaczęły wstawać, spały bardziej niespokojnie (Scher i Cohen, 2005; Atun-Einy i Scher, 2016). Przejście z 3 na 2 drzemki przypada zwykle w wieku 7–9 miesięcy. |
| Regres snu w 12. miesiącu | W wieku 11–13 miesięcy, 48.–55. tydzień życia | Nocne pobudki pod koniec 1. roku życia są częste (Scher, 2001). Druga drzemka nie zawsze już wychodzi, ale na jedną dzieci przechodzą zwykle dopiero w wieku 13–15 miesięcy. |
| Regres snu w 18. miesiącu | W wieku 17–19 miesięcy, 72.–81. tydzień życia | Protesty przy usypianiu i przed drzemką, chociaż przed 2. urodzinami z drzemek rezygnuje mniej niż 2,5% dzieci (Staton i współautorzy, 2020). |
Regres snu u noworodka
W pierwszych tygodniach dziecko śpi krótkimi odcinkami rozłożonymi na dzień i noc, bo rytm dobowy dopiero się kształtuje. Umiejętność dłuższego spania w nocy bez wołania rodziców rośnie najszybciej między 1. a 4. miesiącem (Henderson i współautorzy, 2010). Pierwszy niespokojny okres przypada zwykle w wieku 3–5 miesięcy: regres snu w 4. miesiącu. Jak wygląda sen w pierwszych tygodniach: rytm snu noworodka.
Regres snu w 6. miesiącu, w 10. miesiącu i u 2-latka
W 6. miesiącu
W 6. miesiącu nie ma osobnego typowego okresu: niespokojne tygodnie około 4. miesiąca kończą się zwykle w 19. tygodniu życia, a okres około 8. miesiąca zaczyna się zwykle dopiero w 32. tygodniu. W 6. miesiącu często trwa jednak przejście z 4 na 3 drzemki, zwykle w wieku 4–6 miesięcy, a w kohorcie 1460 rodzin (Cook i współautorzy, 2020) u 11% dzieci problemy ze snem narastały do 6. miesiąca. Ile snu potrzebuje dziecko w tym wieku: plan dnia 6-miesięcznego dziecka.
W 10. miesiącu
Między typowymi okresami jest przerwa: niespokojne tygodnie około 8. miesiąca kończą się zwykle w 39. tygodniu życia, a okres około 1. urodzin zaczyna się zwykle w 48. tygodniu. W 10. miesiącu wiele dzieci odmawia jednak drugiej drzemki. To zwykle za wcześnie na jedną drzemkę: przejście przypada najczęściej w wieku 13–15 miesięcy. Wydłuż okno aktywności przed drugą drzemką, a w dni bez niej połóż dziecko wcześniej na noc. Więcej: plan dnia 10-miesięcznego dziecka.
U 2-latka
Około 2. urodzin nie ma osobnego typowego okresu: niespokojne tygodnie około półtora roku kończą się zwykle w 81. tygodniu życia. Jeśli 2-latek śpi gorzej, często chodzi o drzemkę: po 2. urodzinach sen w dzień wiąże się z późniejszym zasypianiem i krótszym snem nocnym (Thorpe i współautorzy, 2015). Z krótszym snem nocnym wiążą się też tablet i telefon (Cheung i współautorzy, 2017), a w kohorcie z Quebecu w wieku 2,5 roku 36% dzieci często budziło się w nocy (Petit i współautorzy, 2007). Więcej: plan dnia 2-latka.
Co pomaga w każdym wieku
- Dopasuj plan dnia do nowego wieku. Dziecko wytrzymuje dłużej bez snu niż miesiąc wcześniej, a jeśli kładziesz je według starego planu, może nie być dość zmęczone. Plan od godziny pobudki Twojego dziecka ułoży planer dnia, a wszystkie normy są w tabeli plan snu dziecka według wieku.
- Rezygnuj z drzemki stopniowo. Jeśli któraś przez kilka dni z rzędu nie wychodzi, wydłużaj okno aktywności po trochu, a gdy w dzień snu było za mało, połóż dziecko wcześniej na noc.
- Co wieczór ten sam rytuał. W badaniu z randomizacją 405 rodzin z dziećmi w wieku 7–36 miesięcy (Mindell i współautorzy, 2009) dzieci po 2 tygodniach stałego wieczornego rytuału szybciej zasypiały, rzadziej i krócej budziły się w nocy.
- Oceniaj po tygodniu. Jedna zła noc niewiele mówi. Zmień jedną rzecz i obserwuj kilka dni.
- Jeśli chcesz nauczyć dziecko samodzielnego zasypiania. Stopniowo wydłużane przerwy (metodę Ferbera) i przesuwanie pory snu sprawdzono u dzieci w wieku 6–16 miesięcy (Gradisar i współautorzy, 2016), a program dla dzieci w wieku 8–10 miesięcy po 5 latach nie wykazał ani dobrych, ani złych skutków (Price i współautorzy, 2012). Więcej: jak uśpić niemowlę i nauka samodzielnego zasypiania.
Ile trwa regres snu?
Zwykle kilka tygodni. Jeśli plan dnia pasuje już do wieku, a sen po ponad miesiącu się nie poprawia, poszukaj innych przyczyn: zęby, infekcja, ekrany wieczorem, za późna pora snu. W ankiecie wśród rodziców 715 dzieci w wieku 6–36 miesięcy (Cheung i współautorzy, 2017) tablet i telefon wiązały się z krótszym snem nocnym. Więcej: niemowlę źle śpi i niemowlę budzi się w nocy.
Regres snu, skok rozwojowy czy skok wzrostowy?
Dzieci naprawdę rosną skokami. W badaniu 31 dzieci w pierwszych 21 miesiącach życia (Lampl i współautorzy, 1992) długość ciała rosła skokowo o 0,5–2,5 cm, a między skokami mijało od 2 do 63 dni bez mierzalnego wzrostu. Skoki przychodziły nieregularnie, bez stałego rytmu.
W dzienniczkach snu 23 dzieci w wieku 4–17 miesięcy (Lampl i Johnson, 2011) skok wzrostu poprzedzały dni, w których dziecko spało więcej: o 4,5 godziny więcej na dobę albo 3 drzemki więcej dziennie. Wzrost następował w ciągu 0–4 dni. Przed skokiem wzrostu dzieci spały więc więcej, a nie mniej.
Skokami rozwojowymi wielu rodziców nazywa okresy niepokoju z kalendarza „The Wonder Weeks”, a czasem po prostu nowe umiejętności: obroty, raczkowanie, wstawanie. Badania nad raczkowaniem i podciąganiem się do stania pokazały, że nowa umiejętność zbiegała się w czasie z bardziej niespokojnym snem (Scher i Cohen, 2005; Atun-Einy i Scher, 2016). Właśnie to rodzice często przeżywają jako regres snu w 8. miesiącu. Co wiadomo o skokach wzrostowych i o kalendarzu skoków: skoki rozwojowe niemowlaka.
Zadzwoń do pediatry, jeśli gorszy sen idzie w parze z gorączką, bólem, wymiotami albo wysypką, dziecko nie chce pić ani jeść, chrapie lub ma przerwy w oddychaniu we śnie albo płacze inaczej niż zwykle. Poza godzinami pracy przychodni pomoc zapewnia nocna i świąteczna opieka zdrowotna.
Natychmiast dzwoń pod numer alarmowy 112 lub na pogotowie 999, jeśli trudno dziecko obudzić, jest wiotkie albo ciężko oddycha. Niemowlę poniżej 3 miesięcy z temperaturą 38 °C lub wyższą także wymaga pilnej pomocy lekarza.
Jak NapCoach pomaga ze snem
NapCoach układa plan dnia według tego, jak naprawdę wygląda dzień Twojego dziecka: od porannej pobudki i zapisanych drzemek, w granicach norm dla jego wieku. Po każdej drzemce aplikacja przelicza plan, a Ty widzisz, kiedy wypada kolejny sen.
W nocy możesz zapisywać sen, pobudki i karmienia, a rano NapCoach zapyta, ile razy dziecko się budziło. W historii widać, jak dni i noce zmieniają się z tygodnia na tydzień. Gdy coś jest niejasne, zapytaj na czacie: odpowiedzi uwzględniają dzienniczek snu Twojego dziecka.
Źródła
- Cook F, Conway L, Gartland D, et al. Profiles and Predictors of Infant Sleep Problems Across the First Year. J Dev Behav Pediatr. 2020;41(2):104–116. Kohorta, 1460 rodzin. doi:10.1097/DBP.0000000000000733 · PubMed 31567724
- Grigg-Damberger M, Gozal D, Marcus CL, et al. The visual scoring of sleep and arousal in infants and children. J Clin Sleep Med. 2007;3(2):201–240. Przegląd pediatrycznej grupy roboczej. doi:10.5664/jcsm.26819 · PubMed 17557427
- Henderson JM, France KG, Owens JL, Blampied NM. Sleeping through the night: the consolidation of self-regulated sleep across the first year of life. Pediatrics. 2010;126(5):e1081–e1087. Obserwacja prospektywna, 75 dzieci. doi:10.1542/peds.2010-0976 · PubMed 20974775
- Scher A, Cohen D. Locomotion and nightwaking. Child Care Health Dev. 2005;31(6):685–691. Ankieta wśród matek, 107 niemowląt w wieku 5–8 miesięcy. doi:10.1111/j.1365-2214.2005.00557.x · PubMed 16207226
- Atun-Einy O, Scher A. Sleep disruption and motor development: Does pulling-to-stand impacts sleep-wake regulation? Infant Behav Dev. 2016;42:36–44. Obserwacja długoterminowa z aktygrafią, 20 dzieci. doi:10.1016/j.infbeh.2015.11.003 · PubMed 26704990
- Scher A. Attachment and sleep: a study of night waking in 12-month-old infants. Dev Psychobiol. 2001;38(4):274–285. Obserwacja, 94 pary matka–dziecko. doi:10.1002/dev.1020 · PubMed 11319732
- Staton S, Rankin PS, Harding M, et al. Many naps, one nap, none: A systematic review and meta-analysis of napping patterns in children 0-12 years. Sleep Med Rev. 2020;50:101247. Przegląd systematyczny i metaanaliza. doi:10.1016/j.smrv.2019.101247 · PubMed 31862445
- Thorpe K, Staton S, Sawyer E, et al. Napping, development and health from 0 to 5 years: a systematic review. Arch Dis Child. 2015;100(7):615–622. Przegląd systematyczny 26 prac. doi:10.1136/archdischild-2014-307241 · PubMed 25691291
- Petit D, Touchette E, Tremblay RE, et al. Dyssomnias and parasomnias in early childhood. Pediatrics. 2007;119(5):e1016–e1025. Kohorta populacyjna, 1997 rodzin. doi:10.1542/peds.2006-2132 · PubMed 17438080
- Cheung CH, Bedford R, Saez De Urabain IR, et al. Daily touchscreen use in infants and toddlers is associated with reduced sleep and delayed sleep onset. Sci Rep. 2017;7:46104. Ankieta internetowa wśród rodziców, 715 dzieci. doi:10.1038/srep46104 · PubMed 28406474
- Mindell JA, Telofski LS, Wiegand B, Kurtz ES. A nightly bedtime routine: impact on sleep in young children and maternal mood. Sleep. 2009;32(5):599–606. Badanie z randomizacją, 405 rodzin. doi:10.1093/sleep/32.5.599 · PubMed 19480226
- Gradisar M, Jackson K, Spurrier NJ, et al. Behavioral Interventions for Infant Sleep Problems: A Randomized Controlled Trial. Pediatrics. 2016;137(6):e20151486. Badanie z randomizacją, 43 dzieci. doi:10.1542/peds.2015-1486 · PubMed 27221288
- Price AM, Wake M, Ukoumunne OC, Hiscock H. Five-year follow-up of harms and benefits of behavioral infant sleep intervention: randomized trial. Pediatrics. 2012;130(4):643–651. Badanie z randomizacją, obserwacja przez 5 lat. doi:10.1542/peds.2011-3467 · PubMed 22966034
- Lampl M, Veldhuis JD, Johnson ML. Saltation and stasis: a model of human growth. Science. 1992;258(5083):801–803. Pomiary długości ciała 31 dzieci w pierwszych 21 miesiącach życia. doi:10.1126/science.1439787 · PubMed 1439787
- Lampl M, Johnson ML. Infant growth in length follows prolonged sleep and increased naps. Sleep. 2011;34(5):641–650. Dzienniczki snu i pomiary długości ciała 23 dzieci w wieku 4–17 miesięcy. doi:10.1093/sleep/34.5.641 · PubMed 21532958