- Uyku regresyonu ya da uyku gerilemesi: önceden oldukça düzenli uyuyan bir çocuğun birkaç hafta boyunca daha zor uykuya dalması ve daha sık uyanması.
- Ne zaman: en sık 4., 8., 12. ve 18. aylar civarında. Bazı çocuklarda uyku daha erken ya da daha geç değişir, bazılarında neredeyse hiç değişmez.
- Neyle örtüşür: uyku olgunlaşır, çocuğunuz emeklemeyi ve ayağa kalkmayı öğrenir, gündüz uykusu sayısı azalır.
- Ne işe yarar: yeni yaşa uygun bir günlük düzen, her akşam aynı rutin ve tek bir geceye göre değil, bir haftaya göre karar vermek.
Uyku regresyonu nedir?
Uyku regresyonu ya da uyku gerilemesi, o güne kadar oldukça düzenli uyuyan bir çocuğun daha zor uykuya daldığı, gece daha sık uyandığı ya da gündüz uykularını reddettiği birkaç haftalık döneme verilen addır. Bu haftalar çoğunlukla yeni becerilerle, daha az gündüz uykusuna geçişle ya da uykunun olgunlaşmasıyla aynı zamana denk gelir.
Her çocukta görülmez. 1460 ailelik bir kohortta (Cook ve arkadaşları, 2020) çocukların %25’inde ilk yıl boyunca neredeyse hiç uyku sorunu olmadı. %11’inde sorunlar 6 aya kadar, %18’inde 9 aya kadar arttı, geri kalanlarda bütün yıl sürdü.
Aylara göre uyku regresyonu
Dönemler hayatın haftalarına göre verildi. Prematüre bebeklerde yaş, tahmini doğum tarihinden itibaren hesaplanır.
| Dönem | Çoğunlukla | Neyle örtüşür |
|---|---|---|
| 4. ay uyku regresyonu | 3–5 aylıkken, hayatın 14.–19. haftaları | Uyku olgunlaşır: 4–4,5 aylıkken uyku, büyük çocuklardakiyle aynı evrelere ayrılmaya başlar (Grigg-Damberger ve arkadaşları, 2007). Bebeğiniz bir ay öncesine göre daha uzun uyanık kalabilir. |
| 8. ay uyku regresyonu | 7–9 aylıkken, hayatın 32.–39. haftaları | Emekleme ve tutunarak ayağa kalkma: emekleyen ya da erkenden tutunarak ayağa kalkan bebekler daha huzursuz uyudu (Scher ve Cohen, 2005; Atun-Einy ve Scher, 2016). 3 uykudan 2 uykuya geçiş çoğunlukla 7–9 aylıkken olur. |
| 12. ay uyku regresyonu | 11–13 aylıkken, hayatın 48.–55. haftaları | Birinci yılın sonunda gece uyanmak yaygındır (Scher, 2001). İkinci gündüz uykusu artık her gün olmayabilir, ama tek uykuya geçiş çoğunlukla 13–15 aylıkken olur. |
| 18. ay uyku regresyonu | 17–19 aylıkken, hayatın 72.–81. haftaları | Yatma saatine ve gündüz uykusuna itiraz. Oysa 2 yaşından önce gündüz uykusunu tamamen bırakan çocukların oranı %2,5’in altında (Staton ve arkadaşları, 2020). |
Yenidoğanda uyku regresyonu
İlk haftalarda bebek gece ve gündüze yayılmış kısa parçalar hâlinde uyur, çünkü gece-gündüz ritmi daha yeni oluşuyor. Geceleri ebeveynleri çağırmadan uzun süre uyuyabilme becerisi en hızlı 1 ile 4 ay arasında gelişir (Henderson ve arkadaşları, 2010). İlk huzursuz dönem çoğunlukla 3–5 aylıkken gelir: 4. ay uyku regresyonu. İlk haftalarda uykunun nasıl göründüğü: yenidoğan uyku düzeni.
6. ayda ya da 2 yaşında uyku regresyonu var mı?
6. ayda
6. aya özgü bir huzursuz dönem, dört tipik dönem arasında yer almıyor: 4. ay civarındaki dönem çoğunlukla hayatın 19. haftasında biter, 8. ay civarındaki ise çoğunlukla 32. haftada başlar. Ama 6 aylıkken çoğu zaman 4 uykudan 3 uykuya geçiş sürer (çoğunlukla 4–6 aylıkken). 1460 ailelik bir kohortta (Cook ve arkadaşları, 2020) çocukların %11’inde uyku sorunları 6 aya kadar arttı. Bu yaşta ne kadar uyku uygun: 6 aylık bebek uyku düzeni.
2 yaşında
2. yaş günü civarında ayrı bir tipik dönem yok: 1,5 yaş civarındaki huzursuz haftalar çoğunlukla hayatın 81. haftasında biter. Çocuğunuz 2 yaşında daha kötü uyuyorsa önce gündüz uykusuna bakın: 2 yaşından sonra gündüz uykusu daha geç uykuya dalma ve daha kısa gece uykusuyla ilişkili (Thorpe ve arkadaşları, 2015). Tablet ve telefon kullanımı da daha kısa gece uykusuyla ilişkili bulundu (Cheung ve arkadaşları, 2017). Quebec’teki bir kohortta 2,5 yaşındaki çocukların %36’sı geceleri sık uyanıyordu (Petit ve arkadaşları, 2007). Ayrıntılar: 2 yaş çocuk uyku düzeni.
Her yaşta işe yarayanlar
- Günlük düzeni yeni yaşa göre ayarlayın. Çocuğunuz bir ay öncesine göre daha uzun uyanık kalabilir. Onu eski düzene göre yatırırsanız henüz yeterince yorgun olmayabilir. Kendi uyanma saatinizle hesaplamak için: günlük planlayıcı. Tüm referans değerler tek tabloda: aylara göre bebek uyku düzeni.
- Gündüz uykusunu adım adım bırakın. Bir uyku birkaç gün üst üste olmuyorsa uyanıklık süresini yavaş yavaş uzatın. Uykunun yetmediği günlerde çocuğunuzu akşam daha erken yatırın.
- Her akşam aynı rutin. 7–36 aylık çocukları olan 405 aileyle yapılan randomize bir çalışmada (Mindell ve arkadaşları, 2009) iki hafta boyunca her akşam aynı rutin uygulandı. Çocuklar daha çabuk uykuya daldı, gece daha seyrek ve daha kısa uyandı.
- Bir haftaya göre karar verin. Tek bir kötü gece pek bir şey söylemez. Bir şeyi değiştirin ve birkaç gün izleyin.
- Çocuğunuza kendi kendine uykuya dalmayı öğretmek isterseniz. Kademeli bekleme (Ferber yöntemi, kontrollü ağlatma olarak da bilinir) ve yatma saatini kaydırma 6–16 aylık çocuklarda denendi (Gradisar ve arkadaşları, 2016). 8–10 aylık bebekler için uygulanan bir programdan 5 yıl sonra olumlu ya da olumsuz bir etki görülmedi (Price ve arkadaşları, 2012). Ayrıntılar: bebek nasıl uyutulur ve bebeklerde uyku eğitimi.
Uyku regresyonu ne kadar sürer?
Çoğunlukla birkaç hafta. Günlük düzen yaşa uygunsa ve uyku bir aydan uzun süredir düzelmiyorsa başka nedenlere bakın: diş, bir enfeksiyon, akşam ekranları, fazla geç bir yatma saati. 6–36 aylık 715 çocuğun ebeveynleriyle yapılan bir ankette (Cheung ve arkadaşları, 2017) tablet ve telefon kullanımı daha kısa gece uykusuyla ilişkiliydi. Ayrıntılar: bebek uyumuyor ve bebek gece uyanıyor.
Uyku regresyonu mu, büyüme atağı mı, atak dönemi mi?
Bebekler gerçekten sıçramalarla büyür. İlk 21 ayında 31 çocuğun izlendiği bir çalışmada (Lampl ve arkadaşları, 1992) boy birden 0,5–2,5 cm uzadı. İki sıçrama arasında ölçülebilir büyümenin olmadığı 2 ile 63 gün vardı. Bu sıçramaların herkes için ortak bir takvimi yoktu.
4–17 aylık 23 çocuğun uyku günlüklerinde (Lampl ve Johnson, 2011) bir büyüme sıçramasından önce çocuğun daha çok uyuduğu günler vardı: günde 4,5 saat daha fazla ya da 3 gündüz uykusu daha. Büyüme bunu 0–4 gün içinde izledi. Yani büyüme sıçramasından önce çocuklar daha az değil, daha çok uyudu.
Atak dönemi denince birçok ebeveyn sabit haftalara bağlanmış gelişim sıçramalarını ya da dönme, emekleme, ayağa kalkma gibi yeni becerileri düşünür. Emekleme ve tutunarak ayağa kalkma için, yeni becerinin daha huzursuz uykuyla aynı zamana denk geldiği gösterildi (Scher ve Cohen, 2005; Atun-Einy ve Scher, 2016). Ebeveynlerin 8. ay civarında yaşadığı huzursuz haftalar da çoğu zaman budur: 8. ay uyku regresyonu. Büyüme atakları ve atak takvimi hakkında bilinenler: bebeklerde atak dönemleri.
Kötü uykuya ateş, ağrı, kusma ya da döküntü eşlik ediyorsa, çocuğunuz emmek, mama ya da yemek istemiyorsa, horluyorsa, uykuda nefesi duruyorsa ya da her zamankinden farklı ağlıyorsa çocuk doktorunuzu ya da aile hekiminizi arayın.
Çocuğunuz zor uyanıyorsa, gevşek görünüyorsa ya da zorlanarak nefes alıyorsa hemen 112 Acil Çağrı Merkezi’ni arayın. 3 aydan küçük bir bebekte 38 °C ve üzeri ateş de hemen tıbbi yardım gerektirir.
NapCoach uykuya nasıl yardımcı olur
NapCoach günü, bebeğinizin gününün gerçekte nasıl geçtiğine göre planlar: sabahki uyanma saatinden ve kaydettiğiniz gündüz uykularından yola çıkar, yaşının referans aralıkları içinde kalır. Her uykudan sonra plan yeniden hesaplanır ve sıradaki uykunun ne zaman geleceğini görürsünüz.
Gece uykusunu, uyanmaları ve beslenmeleri kaydedebilirsiniz; sabah NapCoach çocuğunuzun gece kaç kez uyandığını sorar. Günlerin ve gecelerin haftadan haftaya nasıl değiştiğini uygulamada görürsünüz. Bir şey belirsiz kalırsa sohbette sorun: yanıtlar çocuğunuzun uyku günlüğünü dikkate alır.
Kaynaklar
- Cook F, Conway L, Gartland D, et al. Profiles and Predictors of Infant Sleep Problems Across the First Year. J Dev Behav Pediatr. 2020;41(2):104–116. Kohort, 1460 aile. doi:10.1097/DBP.0000000000000733 · PubMed 31567724
- Grigg-Damberger M, Gozal D, Marcus CL, et al. The visual scoring of sleep and arousal in infants and children. J Clin Sleep Med. 2007;3(2):201–240. Pediatrik çalışma grubunun derlemesi. doi:10.5664/jcsm.26819 · PubMed 17557427
- Henderson JM, France KG, Owens JL, Blampied NM. Sleeping through the night: the consolidation of self-regulated sleep across the first year of life. Pediatrics. 2010;126(5):e1081–e1087. İleriye dönük gözlem, 75 çocuk. doi:10.1542/peds.2010-0976 · PubMed 20974775
- Scher A, Cohen D. Locomotion and nightwaking. Child Care Health Dev. 2005;31(6):685–691. Annelerle anket, 5–8 aylık 107 bebek. doi:10.1111/j.1365-2214.2005.00557.x · PubMed 16207226
- Atun-Einy O, Scher A. Sleep disruption and motor development: Does pulling-to-stand impacts sleep-wake regulation? Infant Behav Dev. 2016;42:36–44. Aktigrafiyle uzun dönemli izlem, 20 çocuk. doi:10.1016/j.infbeh.2015.11.003 · PubMed 26704990
- Scher A. Attachment and sleep: a study of night waking in 12-month-old infants. Dev Psychobiol. 2001;38(4):274–285. Gözlem, 94 anne-bebek çifti. doi:10.1002/dev.1020 · PubMed 11319732
- Staton S, Rankin PS, Harding M, et al. Many naps, one nap, none: A systematic review and meta-analysis of napping patterns in children 0-12 years. Sleep Med Rev. 2020;50:101247. Sistematik derleme ve meta-analiz. doi:10.1016/j.smrv.2019.101247 · PubMed 31862445
- Thorpe K, Staton S, Sawyer E, et al. Napping, development and health from 0 to 5 years: a systematic review. Arch Dis Child. 2015;100(7):615–622. 26 çalışmanın sistematik derlemesi. doi:10.1136/archdischild-2014-307241 · PubMed 25691291
- Petit D, Touchette E, Tremblay RE, et al. Dyssomnias and parasomnias in early childhood. Pediatrics. 2007;119(5):e1016–e1025. Toplum temelli kohort, 1997 aile. doi:10.1542/peds.2006-2132 · PubMed 17438080
- Cheung CH, Bedford R, Saez De Urabain IR, et al. Daily touchscreen use in infants and toddlers is associated with reduced sleep and delayed sleep onset. Sci Rep. 2017;7:46104. Ebeveynlerle çevrim içi anket, 715 çocuk. doi:10.1038/srep46104 · PubMed 28406474
- Mindell JA, Telofski LS, Wiegand B, Kurtz ES. A nightly bedtime routine: impact on sleep in young children and maternal mood. Sleep. 2009;32(5):599–606. Randomize çalışma, 405 aile. doi:10.1093/sleep/32.5.599 · PubMed 19480226
- Gradisar M, Jackson K, Spurrier NJ, et al. Behavioral Interventions for Infant Sleep Problems: A Randomized Controlled Trial. Pediatrics. 2016;137(6):e20151486. Randomize çalışma, 43 çocuk. doi:10.1542/peds.2015-1486 · PubMed 27221288
- Price AM, Wake M, Ukoumunne OC, Hiscock H. Five-year follow-up of harms and benefits of behavioral infant sleep intervention: randomized trial. Pediatrics. 2012;130(4):643–651. Randomize çalışma, 5 yıllık izlem. doi:10.1542/peds.2011-3467 · PubMed 22966034
- Lampl M, Veldhuis JD, Johnson ML. Saltation and stasis: a model of human growth. Science. 1992;258(5083):801–803. İlk 21 ayda 31 çocukta büyüme ölçümleri. doi:10.1126/science.1439787 · PubMed 1439787
- Lampl M, Johnson ML. Infant growth in length follows prolonged sleep and increased naps. Sleep. 2011;34(5):641–650. 4–17 aylık 23 çocukta uyku günlükleri ve boy ölçümleri. doi:10.1093/sleep/34.5.641 · PubMed 21532958