- İlk yaş günü civarındaki huzursuz uykuya uyku regresyonu denir.
- Birinci yılın sonunda gece uyanmak yaygındır: anneler 1 yaşındaki çocukların yarısından fazlasını geceleri uyanan çocuklar olarak tanımladı (Scher, 2001).
- Reddedilen ikinci gündüz uykusu çoğu zaman tek uykunun yettiği anlamına gelmez: tek uykuya geçiş çoğunlukla 13–15 aylıkken olur.
- 12 aylıkken uyanıklık süresi: 3–4,5 saat. Gündüz uykusu sayısı: 2.
Uyku regresyonu nedir?
Uyku regresyonu ya da uyku gerilemesi, o güne kadar oldukça düzenli uyuyan bir çocuğun birkaç hafta boyunca daha zor uykuya daldığı, gece daha sık uyandığı ya da gündüz uykularını reddettiği döneme verilen addır. Bu yaşta ardında neler olabileceğini aşağıda bulacaksınız. Tüm dönemler bir arada: aylara göre uyku regresyonu.
12. ay civarındaki huzursuz dönem çoğunlukla hayatın 48. ve 55. haftaları arasında, yani yaklaşık 11–13 aylıkken görülür. Bu bir referans değerdir: bazı çocuklarda uyku daha erken ya da daha geç değişir, bazılarında neredeyse hiç değişmez.
Nasıl anlaşılır
Uyumak yerine yatağında uzun süre oynuyor ya da o kadar geç uykuya dalıyor ki yatma saati kayıyor.
Kısa süre öncesine kadar sabaha kadar uyurken şimdi annesini ya da babasını çağırıyor.
Yatağında ayağa kalkıyor, kucak istiyor, yatma saati geç kalıyor.
Özellikle tek gündüz uykusu olan günlerde.
Bu dönemde neler oluyor: araştırmaların gösterdikleri
1 yaşında gece uyanmak yaygın
94 anne-bebek çiftiyle yapılan bir çalışmada (Scher, 2001) anneler 1 yaşındaki bebeklerin yarısından fazlasını geceleri uyanan çocuklar olarak tanımladı. Uyku, anneye bağlanma biçimiyle yalnızca zayıf bir ilişki gösterdi. Bir hareket sensörü olan aktigraf, annelerin fark ettiğinden de sık uyanma kaydetti. Araştırmacı buradan, birinci yılın sonunda gece uyanmanın sıradan bir durum olduğu sonucuna varıyor.
Henderson ve arkadaşlarının (2010) gözleminde 12 aylıkken 75 çocuğun 21’i henüz 22:00 ile 06:00 arasında ebeveynlerini çağırmadan uyumuyordu.
Bir mi, iki mi gündüz uykusu
2 uykudan tek uykuya geçiş çoğunlukla 13–15 aylıkken olur, bazı çocuklarda daha geç. Weissbluth’un (1995) gözleminde tek gündüz uykusu 15–24 aylıkken yerleşti. 13–15 aylıkken gündüz uykusu sayısı genellikle 1–2, uyanıklık süresi 3 saat 15 dk – 6 saat.
Bir bebek uygulamasındaki 175.593 çocuğun uyku günlüklerinin analizinde (Paavonen ve de Bie, 2026) 2 uykudan teke geçişte kalan uyku, bırakılan gündüz uykusunun %79’unu telafi etti, önceki geçişlerde ise %88–89’unu. Yani tek uykuya geçerken gündüz ortalama, önceki geçişlerden daha çok uyku eksik kalır.
İlk adımlar
İlk yaş günü civarında birçok çocuk yürümeye başlar. Emekleme ve tutunarak ayağa kalkma için, yeni becerinin daha huzursuz uykuyla aynı zamana denk geldiği gösterildi (Scher ve Cohen, 2005; Atun-Einy ve Scher, 2016).
Gece beslenmeleri ve anne ya da babayla uykuya dalma
İlk yaş gününden sonra gece beslenmesi genellikle gecede 0–1 kez olur.
Quebec’te 1741 çocuğun izlendiği bir kohortta (Touchette ve arkadaşları, 2005) bölünen gece uykusu 5 aylıkken en çok uyandıktan sonra beslenmeyle, 17 ve 29 aylıkken ise ebeveynin çocuk uyuyana kadar yanında kalmasıyla ilişkiliydi. Araştırmacılar ilişkinin iki yönlü olduğunu düşünüyor: kötü uyuyan bir çocuğa ebeveynler uykuya dalarken daha sık yardım eder.
12 aylık bebekte günlük düzen
Hayatın 52. ile 55. haftaları için NapCoach referans aralıkları:
Uyanıklık süresi: 3–4,5 saat, sabah daha kısa, akşama doğru daha uzun. Bu bir referans değerdir, bu yüzden çocuğunuzun işaretlerine de bakın: esneme, göz ovuşturma, bakışları kaçırma, huysuzlanma.
Günü kendi uyanma saatinizle hesaplamak için: 12 aylık bebek için günlük planlayıcı. Tüm yaşlar tek tabloda: aylara göre bebek uyku düzeni. Yaşa göre ayrıntılı: 11 aylık bebek uyku düzeni, 12 aylık bebek uyku düzeni, 13 aylık bebek uyku düzeni.
Ne işe yarar
- Günü 12 aylık çocuğa göre ayarlayın. Uyanıklık süresi 3–4,5 saat, gündüz toplam uyku 2 saat – 2 saat 40 dk. Gündüz uykusu sayısı: 2. Kendi uyanma saatinizle hesaplamak için: 12 aylık bebek için günlük planlayıcı.
- İkinci gündüz uykusunu erken kaldırmayın. Çocuğunuz çoğu gün hâlâ iki kez uykuya dalıyorsa 2 uykuda kalın. İkincisi olmazsa akşam daha erken yatırın ya da akşamüstü 15–30 dk süren kısa bir uykuya yatırın.
- Tek uykuya adım adım geçin. İkinci uyku haftalardır olmuyorsa ya da yatma saatini geciktiriyorsa ilk gündüz uykusunu yavaş yavaş öğlene doğru kaydırın. Sonunda tek bir öğle uykusu kalır. Weissbluth’un (1995) gözleminde tek öğle uykusu 15–24 aylıkken yerleşti.
- Her akşam aynı rutin. 7–36 aylık çocukları olan 405 aileyle yapılan randomize bir çalışmada (Mindell ve arkadaşları, 2009) iki hafta boyunca sabit bir akşam rutini uygulandı. Çocuklar daha çabuk uykuya daldı ve gece daha seyrek uyandı. 10.085 çocuğun anneleriyle yapılan bir ankette (Mindell ve arkadaşları, 2015) haftada kaç akşam rutin varsa çocuklar o kadar iyi uyuyordu.
- Uykudan önce ekran yok. 6–36 aylık 715 çocuğun ebeveynleriyle yapılan bir ankette (Cheung ve arkadaşları, 2017) tablet ya da telefon kullanımı daha kısa gece uykusu ve daha uzun uykuya dalma süresiyle ilişkiliydi.
- Çocuğunuza kendi kendine uykuya dalmayı öğretmek isterseniz. Kademeli bekleme (Ferber yöntemi) ve yatma saatini kaydırma 6–16 aylık çocuklarda denendi (Gradisar ve arkadaşları, 2016): çocuklar daha çabuk uykuya daldı ve bir yıl sonra duygular, davranış ve anneye bağlanmada fark yoktu. Ayrıntılar: bebek nasıl uyutulur ve bebeklerde uyku eğitimi.
Bunlardan kaçının
- Birkaç gün reddetti diye ikinci gündüz uykusunu kaldırmak.
- Daha yorgun olsun ve sabah daha geç uyansın diye çocuğunuzu daha geç yatırmak.
- Kötü bir geceden sonra bütün günlük düzeni değiştirmek.
- Uyku eğitimine hastalık sırasında başlamak.
Uyku regresyonu ne kadar sürer?
Çoğunlukla birkaç hafta. Tek uykuya geçiş daha uzun sürebilir: birkaç hafta boyunca bir ve iki uykulu günler birbirini izler. Uyku bir aydan sonra düzelmiyor, hatta kötüleşiyorsa günlük düzen dışındaki nedenlere bakın: bebek uyumuyor.
Kötü uykuya ateş, ağrı, kusma ya da döküntü eşlik ediyorsa, çocuğunuz emmek, mama ya da yemek istemiyorsa, horluyorsa, uykuda nefesi duruyorsa ya da her zamankinden farklı ağlıyorsa çocuk doktorunuzu ya da aile hekiminizi arayın.
Çocuğunuz zor uyanıyorsa, gevşek görünüyorsa ya da zorlanarak nefes alıyorsa hemen 112 Acil Çağrı Merkezi’ni arayın. 3 aydan küçük bir bebekte 38 °C ve üzeri ateş de hemen tıbbi yardım gerektirir.
NapCoach uykuya nasıl yardımcı olur
NapCoach günü, bebeğinizin gününün gerçekte nasıl geçtiğine göre planlar: sabahki uyanma saatinden ve kaydettiğiniz gündüz uykularından yola çıkar, yaşının referans aralıkları içinde kalır. Her uykudan sonra plan yeniden hesaplanır ve sıradaki uykunun ne zaman geleceğini görürsünüz. Bu dönemde bir ve iki uykulu günler birbirini izler; plan bu yüzden düne göre değil, bugüne göre kurulur.
Gece uykusunu, uyanmaları ve beslenmeleri kaydedebilirsiniz; sabah NapCoach çocuğunuzun gece kaç kez uyandığını sorar. Günlerin ve gecelerin haftadan haftaya nasıl değiştiğini uygulamada görürsünüz. Bir şey belirsiz kalırsa sohbette sorun: yanıtlar çocuğunuzun uyku günlüğünü dikkate alır.
Kaynaklar
- Scher A. Attachment and sleep: a study of night waking in 12-month-old infants. Dev Psychobiol. 2001;38(4):274–285. Gözlem, 94 anne-bebek çifti. doi:10.1002/dev.1020 · PubMed 11319732
- Henderson JM, France KG, Owens JL, Blampied NM. Sleeping through the night: the consolidation of self-regulated sleep across the first year of life. Pediatrics. 2010;126(5):e1081–e1087. İleriye dönük gözlem, 75 çocuk. doi:10.1542/peds.2010-0976 · PubMed 20974775
- Weissbluth M. Naps in children: 6 months-7 years. Sleep. 1995;18(2):82–87. Uzun dönemli izlem, 172 çocuk. doi:10.1093/sleep/18.2.82 · PubMed 7792496
- Paavonen EJ, de Bie K. Circadian rhythm maturation in infancy: a large-scale analysis of sleep-wake pattern development from 3 to 18 months based on longitudinal data. Sleep Med. 2026;149:109276. Bir bebek uygulamasındaki uyku günlükleri. doi:10.1016/j.sleep.2026.109276 · PubMed 42874417
- Scher A, Cohen D. Locomotion and nightwaking. Child Care Health Dev. 2005;31(6):685–691. Annelerle anket, 5–8 aylık 107 bebek. doi:10.1111/j.1365-2214.2005.00557.x · PubMed 16207226
- Atun-Einy O, Scher A. Sleep disruption and motor development: Does pulling-to-stand impacts sleep-wake regulation? Infant Behav Dev. 2016;42:36–44. Aktigrafiyle uzun dönemli izlem, 20 çocuk. doi:10.1016/j.infbeh.2015.11.003 · PubMed 26704990
- Touchette E, Petit D, Paquet J, et al. Factors associated with fragmented sleep at night across early childhood. Arch Pediatr Adolesc Med. 2005;159(3):242–249. Toplum temelli kohort, 1741 çocuk. doi:10.1001/archpedi.159.3.242 · PubMed 15753267
- Mindell JA, Telofski LS, Wiegand B, Kurtz ES. A nightly bedtime routine: impact on sleep in young children and maternal mood. Sleep. 2009;32(5):599–606. Randomize çalışma, 405 aile. doi:10.1093/sleep/32.5.599 · PubMed 19480226
- Mindell JA, Li AM, Sadeh A, et al. Bedtime routines for young children: a dose-dependent association with sleep outcomes. Sleep. 2015;38(5):717–722. Annelerle uluslararası anket, 10.085 çocuk. doi:10.5665/sleep.4662 · PubMed 25325483
- Cheung CH, Bedford R, Saez De Urabain IR, et al. Daily touchscreen use in infants and toddlers is associated with reduced sleep and delayed sleep onset. Sci Rep. 2017;7:46104. Ebeveynlerle çevrim içi anket, 715 çocuk. doi:10.1038/srep46104 · PubMed 28406474
- Gradisar M, Jackson K, Spurrier NJ, et al. Behavioral Interventions for Infant Sleep Problems: A Randomized Controlled Trial. Pediatrics. 2016;137(6):e20151486. Randomize çalışma, 43 çocuk. doi:10.1542/peds.2015-1486 · PubMed 27221288