Bebek nasıl uyutulur: akşam rutini ve uyku eğitimi

Bu sayfada çocuğunuzun ne zaman yatması gerektiğini, uykudan önce neyin işe yaradığını ve kendi kendine uykuya dalmayı nasıl öğrenebileceğini bulacaksınız. Akşam rutini ve Ferber yöntemi gibi uyku eğitimi yöntemleri için araştırmaların gösterdikleri de burada.

Ne zaman yatmalıAkşam rutiniYaşa göre uyku eğitimi
Ayın altında, bulutun üzerindeki boş bir beşikte sırtüstü uyuyan yenidoğan
Kısaca
  • Çocuğunuzu yaşına uygun süre uyanık kaldıktan sonra yatırın. 2 ya da daha fazla gündüz uykusu varken geceden önceki uyanıklık süresi genellikle en uzunudur.
  • Her akşam aynı rutin daha çabuk uykuya dalmaya ve daha seyrek uyanmaya yardım eder (Mindell ve arkadaşları, 2009).
  • 6 aydan küçük bebeklerde uyku eğitiminin ağlamayı azalttığı ya da ileride uyku sorunlarını önlediği gösterilmedi (Douglas ve Hill, 2013). 6 aydan itibaren ise randomize çalışmalarda işe yaradı ve zarar vermedi.
  • Uykuda sırtüstü, kendi yatağında, ebeveynlerle aynı odada (Moon ve arkadaşları, 2022).

Bebek ne zaman yatmalı

Asıl ölçü, çocuğunuzun son uykusundan beri ne kadar süredir uyanık olduğudur. Çocuğunuz 2 ya da daha fazla gündüz uykusu uyuyorsa uyanıklık süresi sabah daha kısa, akşam daha uzundur ve geceden önceki son uyanıklık süresi genellikle aralığın üst sınırına yakındır.

YaşUyanıklık süresiGündüz uykusu
1 ay50 dk – 1 saat 30 dk4–7
3 ay1 saat 15 dk – 2 saat4–5
4 ay1 saat 30 dk – 2 saat 45 dk3–4
6 ay2 saat 10 dk – 3 saat3
8 ay2 saat 20 dk – 3 saat 45 dk2–3
10 ay3–4,5 saat2
13–15 ay3 saat 15 dk – 6 saat1–2
16–18 ay5–6 saat1–2
1,5–2 yaş5–6,5 saat1
2–3 yaş5–6,5 saat1

Bu değerler NapCoach’un referans aralıklarıdır. Çocuğunuzun işaretlerine de bakın: esneme, göz ovuşturma, bakışları kaçırma, huysuzlanma. Tüm yaşlar: aylara göre uyanıklık süreleri. Kendi uyanma saatinizle yatma saatini günlük planlayıcı hesaplar.

Başka ülkelerde çocuklar ne zaman yatıyor. 17 ülke ve bölgeden 3 yaşından küçük 29.287 çocuğun ebeveynleriyle yapılan bir ankette (Mindell ve arkadaşları, 2010) yatma saati ülkeden ülkeye neredeyse 3 saat değişiyordu: Yeni Zelanda’da 19:27, Hong Kong’da 22:17. Çocukların daha geç yattığı Asya ülkelerinde toplam uyku ortalamada daha kısaydı.

Akşam rutini

  • 7–36 aylık çocukları olan 405 aileyle randomize çalışma (Mindell ve arkadaşları, 2009): anneler iki hafta boyunca her akşam aynı rutini uyguladı. Çocuklar daha çabuk uykuya daldı, daha seyrek ve daha kısa uyandı, annelerin ruh hâli de düzeldi. Karşılaştırma grubunda bir şey değişmedi.
  • 5 yaşına kadar 10.085 çocuğun anneleriyle uluslararası anket (Mindell ve arkadaşları, 2015): düzenli bir rutin daha erken yatma saati, daha hızlı uykuya dalma, daha seyrek uyanma ve daha uzun uykuyla ilişkiliydi. Haftada kaç akşam rutin varsa çocuklar o kadar iyi uyuyordu, hem Asya’da hem Batı ülkelerinde.

Bir rutin nelerden oluşur. Mindell ve Williamson’ın (2018) derlemesinde rutinin olağan parçaları şöyle gruplanıyor: beslenme (emzirme, biberon, hafif bir atıştırmalık), bakım (banyo, diş fırçalama), iletişim (kitap okuma, şarkı, ninni) ve fiziksel temas (masaj, sarılma, sallama). Hangi parçaları seçeceğiniz size kalmış. Asıl olan, bunları her akşam aynı sırayla tekrarlamak.

Bir örnek: banyo, pijama, emzirme ya da biberon, kitap, ninni, yatak. Loş ışık, ekran yok: 6–36 aylık 715 çocuğun ebeveynleriyle yapılan bir ankette (Cheung ve arkadaşları, 2017) tablet ya da akıllı telefon kullanımı daha kısa gece uykusu ve daha uzun uykuya dalma süresiyle ilişkiliydi.

Yardımla mı, kendi kendine mi uykuya dalma

Quebec’te 1741 çocuğun izlendiği kohortta (Touchette ve arkadaşları, 2005) bölünen gece uykusu 5 aylıkken en çok uyandıktan sonra beslenmeyle, 17 ve 29 aylıkken ise ebeveynin çocuk uyuyana kadar yanında kalmasıyla ilişkiliydi. 3 yaşından küçük 5006 çocuğun ebeveynleriyle yapılan bir ankette (Sadeh ve arkadaşları, 2009) ebeveynler bağımsızlığı ve kendi kendini sakinleştirmeyi desteklediğinde çocuklar daha uzun ve daha kesintisiz uyudu. Ebeveynler uykuya dalarken daha çok müdahale ettiğinde uyku daha kısa ve daha bölünmüştü.

İlişki iki yönlüdür: kötü uyuyan bir çocuğa ebeveynler uykuya dalarken daha sık yardım eder. Sallamak ya da uykudan önce emzirmek sizin için uygunsa ve herkes yeterince uyuyorsa bir şeyi değiştirmeniz gerekmez.

Yaşa göre uyku eğitimi

6 aydan küçük

Sistematik derleme (Douglas ve Hill, 2013): ilk 6 ayda uyku eğitiminin ağlamayı azalttığı, ileride uyku sorunlarını önlediği ya da anneleri doğum sonrası depresyondan koruduğu gösterilmedi. Yazarlar, bu yöntemlerin ilk haftalardan itibaren herkese önleyici olarak uygulanmasının daha fazla ağlama ve emzirmenin erken bırakılması gibi istenmeyen sonuçlar doğurabileceği konusunda uyarıyor. Bu yaşta uyanıklık süresine, rutine ve güvenli uykuya bağlı kalın. Ayrıntılar: yenidoğan uyku düzeni.

6 aydan itibaren

Yatma saatini kaydırma

Çocuğunuz bir süre, zaten uykuya daldığı saatte yatağa gider. Uykuya dalma düzelince yatma saati adım adım yeniden öne alınır. 6–16 aylık 43 çocukla yapılan randomize bir çalışmada (Gradisar ve arkadaşları, 2016) bu, uykuya dalma süresini belirgin şekilde kısalttı. 52 çalışmalık derlemede (Mindell ve arkadaşları, 2006) araştırmalarla desteklenen yöntemler arasında yer alıyor.

Ferber yöntemi: giderek uzayan aralıklar

Ağlayan çocuğunuzun yanına giderek uzayan aralıklarla gidersiniz. Gradisar’ın aynı çalışmasında gece uyanmaları ve gece uyanık geçen süre belirgin şekilde azaldı. Tükürükteki stres hormonu kortizol artmadı, hafifçe azaldı. 156 aileyle yapılan randomize bir çalışmada (Hiscock ve Wake, 2002) 2 ay sonra kontrollü ağlatma uygulayan grupta 76 ailenin 53’ünde uyku sorunu çözülmüştü, yalnızca uyku hakkında yazılı bilgi alan grupta ise 76 ailenin 36’sında. 4 ay sonra fark kalmamıştı.

Yatırıp sabaha kadar yanına gitmemek

Hastalık ya da tehlike dışında sabaha kadar çocuğunuzun yanına gitmezsiniz. Mindell ve arkadaşlarının (2006) derlemesinde en güçlü kanıt bu yöntem ve ebeveynlere önceden bebek uykusunun nasıl işlediğinin anlatılması için var.

Yıllar sonra zarar yok. Ferber yönteminden ve yatma saatini kaydırmadan bir yıl sonra duygular, davranış ve anneye bağlanmada fark yoktu (Gradisar ve arkadaşları, 2016). 8–10 aylık bebekler için uygulanan bir programdan 5 yıl sonra olumlu ya da olumsuz uzun vadeli bir etki görülmedi (Price ve arkadaşları, 2012).

Nasıl seçmeli. Birkaç gece üst üste sürdürebileceğiniz yöntemi seçin, aynı tepkiyi vermek için eşinizle anlaşın ve çocuğunuz hastayken başlamayın. Ferber yönteminin, sandalye yönteminin ve kucağa al-yatağa bırak yaklaşımının nasıl uygulandığı: bebeklerde uyku eğitimi.

1–3 yaş

Rutin bu yaşta da işe yarar: Mindell ve arkadaşlarının (2009) çalışmasında 18–36 aylık çocuklara da yardımcı oldu. Çocuğunuz akşam uykuya dalmakta zorlanıyorsa yatma saatini kaydırmayı deneyin. 2 yaşından sonra gündüz uykusuna bakın: Thorpe ve arkadaşlarının (2015) derlemesinde daha geç uykuya dalma ve daha kısa gece uykusuyla ilişkiliydi. Ayrıntılar: bebek gündüz uyumuyor.

Bebek nasıl uyutulur: adım adım

  1. Yatma saatini son gündüz uykusundan itibaren, yaşa uygun uyanıklık süresiyle hesaplayın.
  2. Ekranları vaktinde kapatın.
  3. Rutini her akşam aynı sırayla uygulayın.
  4. Çocuğunuzu yatağına sırtüstü yatırın.
  5. Ağlamaya önceden kararlaştırdığınız şekilde ve her seferinde aynı biçimde karşılık verin.
  6. Gece uyandığında uykuya dalmasına akşamki gibi yardım edin.

Güvenli bebek uykusu

İlk yıl için Amerikan Pediatri Akademisi önerileri (Moon ve arkadaşları, 2022). Uykuya dalarken emzik, ani bebek ölümü riskini azaltan önlemlerden biridir. Gece emzirdikten ya da biberondan sonra bebeğinizi kendi yatağına geri yatırın.

  • Bebeğinizi her uykuda sırtüstü yatırın
  • Sert, düz ve eğimsiz bir yatak kullanın
  • Yatağa yastık, yorgan ya da yumuşak oyuncak koymayın
  • Bebeğinizi kendi yatağında, sizinle aynı odada uyutun
Ne zaman çocuk doktoruna gitmeli

Kötü uykuya ateş, ağrı, kusma ya da döküntü eşlik ediyorsa, çocuğunuz emmek, mama ya da yemek istemiyorsa, horluyorsa, uykuda nefesi duruyorsa ya da her zamankinden farklı ağlıyorsa çocuk doktorunuzu ya da aile hekiminizi arayın.

Çocuğunuz zor uyanıyorsa, gevşek görünüyorsa ya da zorlanarak nefes alıyorsa hemen 112 Acil Çağrı Merkezi’ni arayın. 3 aydan küçük bir bebekte 38 °C ve üzeri ateş de hemen tıbbi yardım gerektirir.

NapCoach uykuya nasıl yardımcı olur

NapCoach günü, bebeğinizin gününün gerçekte nasıl geçtiğine göre planlar: sabahki uyanma saatinden ve kaydettiğiniz gündüz uykularından yola çıkar, yaşının referans aralıkları içinde kalır. Her uykudan sonra plan yeniden hesaplanır ve sıradaki uykunun ne zaman geleceğini görürsünüz.

Gece uykusunu, uyanmaları ve beslenmeleri kaydedebilirsiniz; sabah NapCoach çocuğunuzun gece kaç kez uyandığını sorar. Günlerin ve gecelerin haftadan haftaya nasıl değiştiğini uygulamada görürsünüz. Bir şey belirsiz kalırsa sohbette sorun: yanıtlar çocuğunuzun uyku günlüğünü dikkate alır.

Kaynaklar

  1. Mindell JA, Telofski LS, Wiegand B, Kurtz ES. A nightly bedtime routine: impact on sleep in young children and maternal mood. Sleep. 2009;32(5):599–606. Randomize çalışma, 405 aile. doi:10.1093/sleep/32.5.599 · PubMed 19480226
  2. Mindell JA, Li AM, Sadeh A, et al. Bedtime routines for young children: a dose-dependent association with sleep outcomes. Sleep. 2015;38(5):717–722. Annelerle uluslararası anket, 10.085 çocuk. doi:10.5665/sleep.4662 · PubMed 25325483
  3. Mindell JA, Williamson AA. Benefits of a bedtime routine in young children: Sleep, development, and beyond. Sleep Med Rev. 2018;40:93–108. Derleme. doi:10.1016/j.smrv.2017.10.007 · PubMed 29195725
  4. Mindell JA, Sadeh A, Wiegand B, et al. Cross-cultural differences in infant and toddler sleep. Sleep Med. 2010;11(3):274–280. Ebeveynlerle çevrim içi anket, 17 ülke ve bölgede 29.287 çocuk. doi:10.1016/j.sleep.2009.04.012 · PubMed 20138578
  5. Touchette E, Petit D, Paquet J, et al. Factors associated with fragmented sleep at night across early childhood. Arch Pediatr Adolesc Med. 2005;159(3):242–249. Toplum temelli kohort, 1741 çocuk. doi:10.1001/archpedi.159.3.242 · PubMed 15753267
  6. Sadeh A, Mindell JA, Luedtke K, Wiegand B. Sleep and sleep ecology in the first 3 years: a web-based study. J Sleep Res. 2009;18(1):60–73. Ebeveynlerle çevrim içi anket, 5006 çocuk. doi:10.1111/j.1365-2869.2008.00699.x · PubMed 19021850
  7. Douglas PS, Hill PS. Behavioral sleep interventions in the first six months of life do not improve outcomes for mothers or infants: a systematic review. J Dev Behav Pediatr. 2013;34(7):497–507. Sistematik derleme. doi:10.1097/DBP.0b013e31829cafa6 · PubMed 24042081
  8. Mindell JA, Kuhn B, Lewin DS, Meltzer LJ, Sadeh A; American Academy of Sleep Medicine. Behavioral treatment of bedtime problems and night wakings in infants and young children. Sleep. 2006;29(10):1263–1276. 52 çalışmanın derlemesi. doi:10.1093/sleep/29.10.1263 · PubMed 17068979
  9. Gradisar M, Jackson K, Spurrier NJ, et al. Behavioral Interventions for Infant Sleep Problems: A Randomized Controlled Trial. Pediatrics. 2016;137(6):e20151486. Randomize çalışma, 43 çocuk. doi:10.1542/peds.2015-1486 · PubMed 27221288
  10. Hiscock H, Wake M. Randomised controlled trial of behavioural infant sleep intervention to improve infant sleep and maternal mood. BMJ. 2002;324(7345):1062–1065. Randomize çalışma, 156 aile. doi:10.1136/bmj.324.7345.1062 · PubMed 11991909
  11. Price AM, Wake M, Ukoumunne OC, Hiscock H. Five-year follow-up of harms and benefits of behavioral infant sleep intervention: randomized trial. Pediatrics. 2012;130(4):643–651. Randomize çalışma, 5 yıllık izlem. doi:10.1542/peds.2011-3467 · PubMed 22966034
  12. Cheung CH, Bedford R, Saez De Urabain IR, et al. Daily touchscreen use in infants and toddlers is associated with reduced sleep and delayed sleep onset. Sci Rep. 2017;7:46104. Ebeveynlerle çevrim içi anket, 715 çocuk. doi:10.1038/srep46104 · PubMed 28406474
  13. Thorpe K, Staton S, Sawyer E, et al. Napping, development and health from 0 to 5 years: a systematic review. Arch Dis Child. 2015;100(7):615–622. 26 çalışmanın sistematik derlemesi. doi:10.1136/archdischild-2014-307241 · PubMed 25691291
  14. Moon RY, Carlin RF, Hand I; Task Force on Sudden Infant Death Syndrome and the Committee on Fetus and Newborn. Sleep-Related Infant Deaths: Updated 2022 Recommendations for Reducing Infant Deaths in the Sleep Environment. Pediatrics. 2022;150(1):e2022057990. Amerikan Pediatri Akademisi önerileri. doi:10.1542/peds.2022-057990 · PubMed 35726558
SSS

Sık sorulan sorular

Bebek nasıl çabuk uyutulur?
Çocuğunuzu yaşına uygun süre uyanık kaldıktan sonra yatırın: henüz yorgun değilse ya da aşırı yorgunsa uykuya dalması uzar. Her akşam aynı rutini uygulayın: randomize bir çalışmada (Mindell ve arkadaşları, 2009) sabit bir rutinle iki hafta sonra çocuklar daha çabuk uykuya daldı.
Ferber yöntemi nedir?
Çocuğunuzu uyanıkken yatağına yatırıp odadan çıkarsınız. Ağlarsa önceden belirlediğiniz bir süre sonra kısa bir süre yanına gidip sakinleştirir, sonra yeniden çıkarsınız. Bekleme aralıkları giderek uzar. Kontrollü ağlatma olarak da bilinir. Gradisar ve arkadaşlarının (2016) 6–16 aylık çocuklarla yaptığı randomize çalışmada çocuklar sonrasında belirgin şekilde daha seyrek uyandı ve bir yıl sonra duygular, davranış ve anneye bağlanmada fark yoktu.
Bebek sallamadan nasıl uyutulur?
6 aydan itibaren kademeli beklemeyi (Ferber yöntemi) ya da yatma saatini kaydırmayı deneyebilirsiniz: ikisi de 6–16 aylık çocuklarla yapılan randomize bir çalışmada denendi (Gradisar ve arkadaşları, 2016) ve bir yıl sonra duygular, davranış ve bağlanmada bir zarar görülmedi. Sallamak sizin için uygunsa ve herkes yeterince uyuyorsa bir şeyi değiştirmeniz gerekmez.
Kucakta uyuyan bebek yatağa konunca uyanıyor: ne yapmalı?
Bu çok yaygındır. Araştırmalarda denenen davranışsal yöntemler, kucakta ya da memede uykuya dalan bir çocuğun uyandığında da aynı koşulu aradığı varsayımına dayanır. 6 aydan itibaren çocuğunuzu uykulu ama uyanık yatırmayı deneyebilirsiniz. Daha küçük bebekleri uykuya nerede dalarlarsa dalsınlar, ardından kendi yataklarına sırtüstü yatırın (Moon ve arkadaşları, 2022).
Bebek akşam saat kaçta yatmalı?
Son gündüz uykusundan itibaren hesaplayın: çocuğunuz 2 ya da daha fazla gündüz uykusu uyuyorsa geceden önceki uyanıklık süresi genellikle günün en uzunudur, yaşının referans aralığının üst sınırına yakındır. Günü çocuğunuzun uyanma saatinden başlayarak günlük planlayıcı hesaplar.
Çocuğum akşam uykuya dalmakta zorlanıyor: ne yapmalı?
Son gündüz uykusundan sonra yatma saatinin fazla erken olup olmadığına bakın. Yatma saatini kaydırmak işe yarar: çocuğunuzu bir süre, zaten uykuya daldığı saatte yatırın. 6–16 aylık çocuklarla yapılan randomize bir çalışmada (Gradisar ve arkadaşları, 2016) bu, uykuya dalma süresini belirgin şekilde kısalttı. 2 yaşından sonra gündüz uykusuna da bakın: daha geç uykuya dalmayla ilişkili (Thorpe ve arkadaşları, 2015).
Uykudan önce televizyon ya da tablet olur mu?
Olmasa iyi olur. 6–36 aylık 715 çocuğun ebeveynleriyle yapılan bir ankette (Cheung ve arkadaşları, 2017) tablet ya da akıllı telefon kullanımı daha kısa gece uykusu ve daha uzun uykuya dalma süresiyle ilişkiliydi.
Uyku eğitimine kaç aylıkken başlanır?
Yöntemlerin işe yaradığı ve zarar vermediği randomize çalışmalar 6 aylık ve daha büyük çocuklarla yapıldı. Sistematik bir derlemeye göre (Douglas ve Hill, 2013) 6 aydan küçük bebeklerde uyku eğitiminin ağlamayı azalttığı ya da ileride uyku sorunlarını önlediği gösterilmedi.