- Baby’s groeien met sprongen: bij vaak herhaalde metingen nam de lengte ineens toe, met daartussen dagen of weken zonder meetbare groei (Lampl en collega’s, 1992).
- Die sprongen kwamen op onregelmatige momenten. Een schema met vaste weken is uit de metingen niet af te leiden.
- In een onderzoek bij 23 kinderen sliepen ze voor een groeispurt meer, niet minder (Lampl en Johnson, 2011).
- Wil je baby een paar dagen vaker drinken, voed dan op verzoek en let op natte luiers. Maak je je zorgen over het gewicht, ga dan naar het consultatiebureau of de huisarts.
- Een groeispurt is iets anders dan een sprongetje uit Oei, ik groei!, en ook geen slaapregressie.
Wat is een groeispurt?
Met een groeispurt bedoelen ouders meestal een paar dagen waarop de baby vaker wil drinken, onrustiger is en meer gedragen wil worden. Dat wordt dan verklaard met snelle groei. Dat baby’s met sprongen groeien, is goed onderbouwd. Een schema dat voor alle baby’s geldt, bestaat niet.
Wat onderzoek laat zien
- Metingen bij 31 kinderen in de eerste 21 levensmaanden (Lampl en collega’s, 1992): de lengte werd wekelijks, twee keer per week of dagelijks gemeten. De groei ging niet geleidelijk. De lengte nam in één keer 0,5–2,5 cm toe, en tussen twee sprongen zaten 2 tot 63 dagen zonder meetbare groei. De sprongen kwamen op onregelmatige momenten. Volgens de onderzoekers verloopt 90–95% van de vroege kindertijd zonder groei.
- Slaapdagboeken van 23 kinderen van 4–17 maanden (Lampl en Johnson, 2011): de ouders schreven elke dag op wanneer hun kind in slaap viel en wakker werd, en de lengte werd gemeten. Groeispurten vielen samen met pieken in de slaap, ongeveer 4,5 uur meer per dag of 3 dutjes meer dan op de dagen ervoor en erna. De groei volgde binnen 0–4 dagen.
Wat dit betekent. Baby’s groeien echt met sprongen, maar zonder vast ritme, en in het onderzoek gingen aan de groei dagen met meer slaap vooraf. Slaapt je baby weken achter elkaar slechter, zoek dan naar andere oorzaken: baby slaapt slecht.
Wanneer komt een groeispurt? Bestaat er een schema?
Op internet, in apps en in sommige folders staat een schema met groeispurten op vaste weken, bijvoorbeeld met 3, 6 of 12 weken. De metingen laten dat niet zien: bij Lampl en collega’s (1992) kwamen de groeispurten op onregelmatige momenten, zonder ritme waarmee je ze kunt voorspellen.
Een paar veranderingen in de slaap hebben wel een globaal tijdpad. Dit zijn de richtwaarden waarmee NapCoach rekent:
| Leeftijd (ongeveer) | Wat er vaak verandert in de slaap |
|---|---|
| In de eerste 4 maanden | Korte, onregelmatige dutjes, op deze leeftijd normaal |
| Rond 1–3 maanden | Van 5 naar 4 dutjes |
| Rond 3–5 maanden | Slaapregressie van 4 maanden |
| Rond 4–6 maanden | Van 4 naar 3 dutjes |
| Rond 7–9 maanden | Van 3 naar 2 dutjes |
| Rond 7–9 maanden | Slaapregressie van 8 maanden |
| Rond 11–13 maanden | Slaapregressie van 12 maanden |
| Rond 13–15 maanden | Van 2 naar 1 dutje |
| Rond 17–19 maanden | Slaapregressie van 18 maanden |
Het gaat om globale periodes: bij het ene kind komen de veranderingen eerder of later, bij het andere merk je ze nauwelijks. Een groeispurt hoort er niet bij. Slaapschema per maand: 1 maand, 2 maanden, 3 maanden, 4 maanden, 5 maanden, 6 maanden, 7 maanden, 8 maanden, 9 maanden, 10 maanden, 11 maanden, 12 maanden, 13 maanden, 14 maanden, 15 maanden, 16 maanden, 17 maanden, 18 maanden, 2 jaar, 2,5 jaar, 3 jaar.
Sprongetjes en ‘Oei, ik groei!’
Met een sprongetje bedoelen de meeste ouders de sprongen uit Oei, ik groei! van Hetty van de Rijt en Frans Plooij. Het boek beschrijft voor de eerste anderhalf jaar tien sprongen, periodes waarin een baby huileriger en hangeriger is, en koppelt ze aan vaste weken, gerekend vanaf de uitgerekende datum. Ook de bijbehorende app en veel sprongkalenders op internet rekenen met die weken.
De ontwikkelingspsychologen van Geert en de Weerth (1998) zetten daar een kanttekening bij. Wanneer baby’s een mijlpaal bereiken, verschilt sterk van kind tot kind. Een model met tien strak getimede periodes heeft daarom extra stevig bewijs nodig, zeker omdat een veelgelezen boek voor ouders erop gebouwd is. In een Catalaans onderzoek bij 18 baby’s (Sadurní en Rostan, 2002), met vragenlijsten, interviews en observaties thuis, vonden de onderzoekers zulke periodes in het eerste jaar wel terug. Het ging om een kleine groep, en grote onafhankelijke onderzoeken die de vaste kalender bevestigen, zijn er tot nu toe niet.
Iets anders is wel goed beschreven: nieuwe motorische vaardigheden vielen samen met onrustiger slapen, zoals kruipen (Scher en Cohen, 2005) en optrekken tot staan (Atun-Einy en Scher, 2016). Dat ervaren veel ouders als de slaapregressie van 8 maanden.
Wat helpt als je baby vaker wil drinken
- Voed op verzoek. Geef de borst of de fles als je baby honger laat zien, ook als dat vaker is dan normaal. Nachtvoedingen zijn normaal, als richtwaarde per nacht: met 1–2 maanden 3–5, met 4 maanden 3–4, met 6–8 maanden 2–3, met 9–11 maanden 0–2 en vanaf de eerste verjaardag 0–1.
- Let op natte luiers. Zijn het er minder dan normaal, bel dan de huisarts.
- Laat je baby wegen als je je zorgen maakt over het gewicht. Op het consultatiebureau, in België bij Kind en Gezin, wordt je baby gewogen en gemeten en vergeleken met de eigen groeicurve.
- Als je baby een paar dagen meer slaapt. In een onderzoek bij kinderen van 4–17 maanden gingen dagen met meer slaap aan de groei vooraf (Lampl en Johnson, 2011). Is je baby moeilijk wakker te krijgen, slap of wil je baby niet drinken, bel dan de huisarts.
Groeispurt of slaapregressie?
Bij een slaapregressie valt een kind dat eerder redelijk goed sliep een paar weken lang moeilijker in slaap, wordt het vaker wakker of weigert het dutjes. Dat valt meestal samen met nieuwe vaardigheden, minder dutjes of het rijper worden van de slaap. Aan een groeispurt gingen in het onderzoek juist dagen met meer slaap vooraf, niet met minder (Lampl en Johnson, 2011). Meer hierover: slaapregressie per leeftijd.
Bel de huisarts of kinderarts als het slechte slapen samengaat met koorts, pijn, braken of huiduitslag, als je kind niet wil drinken of eten, snurkt of adempauzes heeft in de slaap, of anders huilt dan normaal. Buiten kantooruren bel je de huisartsenpost, in België de huisarts van wacht via 1733.
Bel meteen 112 als je kind moeilijk wakker te krijgen is, slap aanvoelt of moeilijk ademt. Een baby jonger dan 3 maanden met 38 °C of meer heeft ook meteen een arts nodig.
Zo helpt NapCoach bij het slapen
NapCoach plant de dag zoals die bij je kind echt verloopt: vanaf het wakker worden in de ochtend en met de dutjes die je bijhoudt, binnen de richtwaarden voor de leeftijd. Na elk dutje rekent de app het plan opnieuw uit, en je ziet wanneer de volgende slaap eraan komt.
’s Nachts houd je slaap, wakker worden en voedingen bij, en ’s ochtends vraagt NapCoach hoe vaak je kind wakker was. In het overzicht zie je hoe dagen en nachten van week tot week veranderen. Is iets onduidelijk, stel je vraag dan in de chat: de antwoorden houden rekening met het slaapdagboek van je kind.
Bronnen
- Lampl M, Veldhuis JD, Johnson ML. Saltation and stasis: a model of human growth. Science. 1992;258(5083):801–803. Groeimetingen bij 31 kinderen in de eerste 21 maanden. doi:10.1126/science.1439787 · PubMed 1439787
- Lampl M, Johnson ML. Infant growth in length follows prolonged sleep and increased naps. Sleep. 2011;34(5):641–650. Slaapdagboeken en lengtemetingen bij 23 kinderen van 4–17 maanden. doi:10.1093/sleep/34.5.641 · PubMed 21532958
- Scher A, Cohen D. Locomotion and nightwaking. Child Care Health Dev. 2005;31(6):685–691. Vragenlijst onder moeders, 107 baby’s van 5–8 maanden. doi:10.1111/j.1365-2214.2005.00557.x · PubMed 16207226
- Atun-Einy O, Scher A. Sleep disruption and motor development: Does pulling-to-stand impacts sleep-wake regulation? Infant Behav Dev. 2016;42:36–44. Langlopend onderzoek met actigrafie, 20 kinderen. doi:10.1016/j.infbeh.2015.11.003 · PubMed 26704990
- van Geert P, de Weerth C. Empirische indicatoren voor regressies en sprongen bij baby’s. Acta Neuropsychiatr. 1998;10(3):67–73. Overzichtsartikel. doi:10.1017/S0924270800036607 · PubMed 26971740
- Sadurní M, Rostan C. Regression periods in infancy: a case study from Catalonia. Span J Psychol. 2002;5(1):36–44. Observationeel onderzoek, 18 baby’s. doi:10.1017/s1138741600005813 · PubMed 12025364
- Thorpe K, Staton S, Sawyer E, et al. Napping, development and health from 0 to 5 years: a systematic review. Arch Dis Child. 2015;100(7):615–622. Systematische review van 26 studies. doi:10.1136/archdischild-2014-307241 · PubMed 25691291